Қазақстанда табысы төмен азаматтардың міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесіне қосылуын кеңейту мақсатында жаңа заң қабылданды. 2026 жылдан бастап әлеуметтік әл-ауқаты дағдарыстық (Д) және шұғыл (Е) деңгейдегі азаматтар медициналық көмекке қол жеткізе алады. Бұл өзгеріс Шымкент қаласы үшін де аса маңызды әлеуметтік қадамдардың бірі болмақ.
Қабылданған заң аясында, жергілікті бюджеттер есебінен шамамен 1 миллионнан астам азамат МӘМС жүйесімен қамтылатын болады. Осылайша, жоспарлы медициналық қызметтерге қолжетімділік әлеуметтік осал топтар үшін айтарлықтай кеңейеді.
Шымкенттегі жағдай: 1 миллионнан астам тұрғынның 80%-ы сақтандырылған
2025 жылдың шілде айындағы жағдай бойынша, Шымкент қаласында МӘМС жүйесіне қатысушылар саны 1,1 миллионнан астам адамды құрады, бұл жалпы халықтың шамамен 81%-ы. Оның ішінде:
700 мыңнан астам адам жеңілдік санаттарына жатады, яғни олар үшін жарналарды мемлекет төлейді;
Қалған 400 мыңнан астамы – өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, жұмыс берушілер немесе ерікті түрде сақтандырылған азаматтар.
Алайда қалада шамамен 200 мыңға жуық адам МӘМС жүйесінен тыс қалып отыр, олардың басым бөлігі — табыс деңгейі төмен, әлеуметтік қиын жағдайда өмір сүретін азаматтар.
Д және Е санаттары дегеніміз кімдер?
Д және Е санаттары – бұл табыс деңгейі ең төмен, дағдарыстық және шұғыл әлеуметтік әл-ауқат жағдайындағы азаматтар. Олардың қатарына:
жұмыссыздар, тіркелмеген өзін-өзі жұмыспен қамтығандар,
күнкөріс деңгейінен төмен табыспен өмір сүретін отбасылар,
әлеуметтік көмек алушылар, көп балалы аналар, мүмкіндігі шектеулі азаматтар,
уақытша қиын жағдайға тап болған адамдар жатады.
Жаңа заңға сәйкес, бұл азаматтар медициналық көмекке жүгінген жағдайда, олардың МӘМС жарналарын жергілікті атқарушы органдар — яғни, Шымкент қаласы әкімдігі төлейтін болады.
МӘМС шеңберінде қандай медициналық қызметтер қолжетімді болады?
МӘМС жүйесіне тіркелген азаматтар үшін төмендегі қызметтер тегін көрсетіледі:
Жоспарлы стационарлық емдеу (оның ішінде операциялар, ауыр диагноздар бойынша ем);
Дәрігерлік консультациялар мен тексерулер (УДЗ, КТ, МРТ, рентген);
Скринингтер мен профилактикалық тексерулер;
Жүктілік және босану бойынша бақылау, перзентханалық қызметтер;
Қымбат дәрілік препараттар мен оңалту шаралары;
Қатерлі дерттер мен күрделі аурулар кезінде жоғары технологиялық медициналық көмек.
Бұл қызметтерге қол жеткізу үшін азаматтың МӘМС жүйесінде сақтандырылған мәртебесі болуы шарт.
Сақтандырылу құны қанша тұрады?
МӘМС жүйесіне ерікті түрде қосылу өте қарапайым:
Айына – 4250 теңге
Жылына – 51 000 теңге
Бұл сома еңбекке қабілетті азамат үшін үлкен қаржылық ауыртпалық туғызбайды, бірақ оның орнына жыл бойы жоғары сапалы және тегін медициналық қызметтерге жол ашады.
Шымкент қаласы әкімдігі қандай жұмыстар жүргізуде?
Шымкент қаласы әкімдігі мен денсаулық сақтау басқармасы халықты МӘМС жүйесіне кеңінен тарту, ақпараттандыру және түсіндіру жұмыстарын белсенді түрде жүргізіп келеді. 2025 жылы:
300-ден астам ақпараттық кездесу, түсіндіру акциялары өткізілді;
Әлеуметтік әл-ауқаты төмен отбасыларға жеке түсіндіру жұмыстары жүргізілді;
Әлеуметтік көмек орталықтарында “МӘМС бұрыштары” ашылып, кеңес беру пункттері іске қосылды;
Халық көп шоғырланған аумақтарда мобильді ақпараттық топтар жұмыс істейді.
2026 жылдан бастап Д және Е санатындағы азаматтар үшін жарна төлеу автоматты түрде жергілікті бюджеттен төленетін болады. Бұл әсіресе әлеуметтік жағынан осал отбасылар үшін үлкен қолдау болмақ.
МӘМС жүйесі — Қазақстандағы денсаулық сақтау жүйесінің негізгі тірегі. Енді Шымкенттегі табысы төмен, әлеуметтік жағдайы қиын азаматтар да осы жүйенің толыққанды қатысушысы бола алады. Бұл өзгеріс:
медициналық көмектің қолжетімділігін арттырады,
тұрғындар арасындағы әлеуметтік теңсіздікті азайтады,
және денсаулық сақтау саласының дамуына тың серпін береді.
Ең бастысы — денсаулықты қорғау әр азаматтың құқығы. Ал бұл құқыққа қол жеткізудің сенімді жолы — МӘМС жүйесіне қатысу.
