Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2024 жылғы Жолдауы – елдің әлеуметтік саясатында жаңа кезеңнің бастамасы болды. Мемлекет басшысы Жолдауда халықтың әл-ауқатын арттыру, медициналық қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін жақсарту бағытында нақты тапсырмалар жүктеді. Осы мақсатта Үкімет міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесін дамыту және оны барынша жетілдіру жолында ауқымды шараларды қолға алып отыр.
МӘМС – азаматтардың денсаулығын қорғауға бағытталған ең маңызды әлеуметтік жобалардың бірі. Бұл жүйе денсаулық сақтау саласын тұрақты қаржыландыруды қамтамасыз етіп қана қоймай, медициналық қызмет сапасын арттыруға, халықтың өмір сүру ұзақтығы мен сапасын жақсартуға тікелей әсер етеді.
Мемлекет Жолдауда айтылған тапсырмаларға сәйкес, әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз ету мақсатында МӘМС жүйесімен қамтылмаған әлеуметтік осал топтар үшін арнайы тетік енгізеді. Жаңа өзгерістерге сәйкес, жергілікті атқарушы органдар осы санаттағы азаматтар үшін сақтандыру жарналарын өз есебінен төлейтін болады.
Бұл жаңашылдық 2026 жылға дейін МӘМС жүйесіне қосымша 1 миллионнан астам адамды тартуға мүмкіндік береді. Осылайша, бүгінде жүйеден тыс қалып қойған, бірақ әлеуметтік көмекке зәру азаматтар медициналық қызметтерге толыққанды қол жеткізе алады.
МӘМС жүйесін дамытудағы тағы бір маңызды өзгеріс – жарна аударымдарына қатысты табыстың шекті мөлшерінің алынып тасталуы. Бұл жаңашылдық әсіресе жоғары табысы бар азаматтар үшін маңызды болмақ. Яғни, енді олардың табысы өскен сайын, МӘМС қорына төлейтін жарнасы да табысына сай өседі.
Мұндай әділ жүйе бюджетті толықтырып, қордың қаржылық тұрақтылығын арттырады, сонымен бірге әлеуметтік теңсіздікті азайтады. Бұл реформа жыл сайын МӘМС қорына 200 миллиард теңгеге дейін қосымша қаржы түсіруге мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қаржыландыру көлемі артады
Бүгінде МӘМС жүйесінде жеңілдікті 11 миллионнан астам азамат бар. Бұл санатқа балалар, зейнеткерлер, студенттер, көпбалалы аналар, мүгедектер және т.б. жатады. Аталған азаматтар үшін жарнаны мемлекет төлейді. Алдағы жылдары мемлекет бұл санаттағы азаматтар үшін де жарна мөлшерін кезең-кезеңімен арттыруды жоспарлап отыр.
Бұл қадам 2030 жылға қарай қаржыландыру көлемін 289 миллиард теңгеге дейін арттыруға мүмкіндік береді. Яғни, жеңілдікті санаттағы азаматтар бұрынғыдан да сапалы әрі кең көлемдегі медициналық қызметтерге қол жеткізе алады.
Бірыңғай медициналық қызметтер пакеті енгізіледі
Қазіргі таңда халық медициналық қызметтердің қайсысы мемлекет есебінен тегін, ал қайсысы сақтандыру есебінен көрсетілетінін нақты ажырата алмай жатады. Осы мәселені шешу үшін 2027 жылдан бастап бірыңғай медициналық қызметтер пакеті енгізіледі. Бұл пакет:
ТМККК (мемлекет кепілдік беретін тегін медициналық көмек көлемі) және
МӘМС пакеті (сақтандыру арқылы көрсетілетін қызметтер) арасындағы нақты шекараны белгілейді.
Яғни, әр азамат қандай қызметтерді тегін ала алатынын, ал қандай қызметтер үшін сақтандырылған болуы қажет екенін нақты білетін болады.
Бұл реформалар не береді?
МӘМС жүйесіне енгізілетін жаңа өзгерістер келесі нәтижелерге қол жеткізуді көздейді:
🔹 Әлеуметтік әділеттілік – табысқа қарай жарна төлеу;
🔹 Қолжетімділік – әлеуметтік осал топтарға тегін қызмет көрсету;
🔹 Қаржылық тұрақтылық – қордың бюджетін арттыру арқылы саланың дамуына жол ашу;
🔹 Айқындық – халыққа көрсетілетін қызметтер пакетін нақты көрсету.
Мемлекет басшысы Жолдауда атап өткендей, азаматтардың денсаулығы – мемлекеттің басты байлығы. Сондықтан да міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесін одан әрі жетілдіру – елдегі әлеуметтік тұрақтылық пен әділеттіліктің негізгі кепілі.
МӘМС жүйесін дамыту арқылы Үкімет:
халықтың медициналық көмекке қолжетімділігін арттырады,
қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етеді,
және медицина сапасын жаңа деңгейге көтереді.
Медициналық сақтандыру – бұл жай жүйе емес, қоғамның денсаулығын қорғаудың басты құралы. Ал алда жүзеге асатын реформалар осы жүйені әлдеқайда тиімді, әділетті және халыққа пайдалы етуге бағытталған.
