МӘМС жүйесі бүгінде қазақстандықтардың денсаулығын қорғаудағы маңызды әлеуметтік құралдардың біріне айналды. Соңғы жылдары Түркістан облысында міндетті әлеуметтік медициналық сақтандырумен қамтылған тұрғындар саны артып келеді. Дегенмен жүйеге қатысушылардың барлығы бірдей өз міндеттемелерін уақытылы орындап отырған жоқ. Осыған байланысты өңірде МӘМС жарналарын төлемеген азаматтар мен жұмыс берушілерге қатысты камералдық бақылау шаралары қолға алынды.
«Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ Түркістан облыстық филиалының мәліметінше, 2026 жылдың мамыр айында облыстағы медициналық ұйымдарға тіркелген тұрғындар саны 2 миллион 85 мың 921 адамға жеткен. Оның ішінде 1 миллион 787 мың 47 тұрғын немесе 85,7 пайызы сақтандырылған болса, 298 мың 874 азаматтың сақтандыру мәртебесі жоқ.
Айта кетерлігі, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда сақтандырылмаған азаматтар саны айтарлықтай азайған. Егер 2025 жылдың мамырында бұл көрсеткіш 391 мың 553 адамды құраса, биыл олардың саны 92 мың 679 адамға қысқарып, 23,6 пайызға төмендеген.
Мамандар бұл оң өзгерістерге биылдан бастап енгізілген жаңа тетіктердің әсері болғанын айтады. Атап айтқанда, 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап халықтың Д және Е санаттарына жататын азаматтар мен ресми тіркелген жұмыссыздар үшін жергілікті бюджет есебінен МӘМС жарналары төлене бастады. Соның нәтижесінде көптеген тұрғындар сақтандырылған мәртебеге ие болды.
Алайда Қор өкілдері маңызды жайтқа назар аудартады. Медициналық көмекке жүгінбеген кейбір азаматтардың шартты сақтандырылған мәртебесі заңда белгіленген мерзім аяқталғаннан кейін автоматты түрде тоқтатылып жатыр. Сондықтан мәртебені сақтау үшін азаматтардың жүйедегі талаптарды мұқият қадағалауы қажет.
Өткен жылдың қорытындысы жұмыс берушілер мен жеке кәсіпкерлер арасында МӘМС төлемдерін уақытылы аудармау жағдайларының әлі де өзекті екенін көрсетті. Мемлекеттік кірістер комитетінің деректеріне сәйкес, Түркістан облысында 33 мың 818 азаматқа сақтандыру төлемдері бойынша өсімпұл есептелген. Жалпы өсімпұл көлемі 247,9 миллион теңгеге жеткен.
Сонымен қатар жарналарды жүйелі түрде төлемеген 21 мың 609 салық төлеушінің жеке кабинеттеріне камералдық бақылау хабарламалары жолданған. Сараптама нәтижесінде мұндай хабарлама алғандардың басым бөлігін білім беру саласының қызметкерлері құрайтыны анықталған.
Мамандардың айтуынша, сақтандырылған мәртебеден айырылып қалмау үшін МӘМС жарналары мен аударымдары үздіксіз төленуі тиіс. Соңғы он екі ай ішінде төлемдерде үзіліс болған жағдайда азаматтар медициналық қызметтердің толық пакетін пайдалана алмайды. Бұл өз кезегінде жоспарлы ем алу мен бірқатар медициналық қызметтерге қолжетімділікті шектеуі мүмкін.
Сондай-ақ ұзақ мерзімді еңбек демалысына шығатын қызметкерлерге қатысты талаптарды да естен шығармаған жөн. Егер еңбек демалысы бірнеше айға созылса, жұмыс беруші сақтандыру төлемдерін әр ай бойынша жеке-жеке есептеп аударуы қажет. Төлемдердің дұрыс рәсімделмеуі қызметкердің сақтандыру мәртебесіне әсер етуі мүмкін.
Жалпы алғанда, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі халықтың сапалы медициналық көмекке қолжетімділігін қамтамасыз ететін маңызды әлеуметтік институт болып қала береді. Сондықтан жауапты мекемелер тұрғындарды өз мәртебесін тұрақты бақылап, жарналарды уақытылы төлеуге және жеке кабинеттеріне келіп түскен хабарламаларға бейжай қарамауға шақырады. Бұл азаматтардың медициналық қызметтерді толық көлемде алуына мүмкіндік береді.МӘМС жүйесінің тиімді жұмыс істеуі азаматтардың ғана емес, жұмыс берушілердің де жауапкершілігіне тікелей байланысты. Сарапшылардың пікірінше, жарналардың уақытылы төленуі тұрғындардың медициналық қызметтерді кедергісіз алуына мүмкіндік береді әрі денсаулық сақтау жүйесінің тұрақты қаржыландырылуын қамтамасыз етеді. Сондықтан әрбір азамат өзінің сақтандыру мәртебесін жүйелі түрде тексеріп, жұмыс берушілер төлемдердің дұрыс әрі мерзімінде аударылуына ерекше мән бергені жөн. Бұл өз кезегінде әлеуметтік қорғау деңгейін арттырып, халықтың денсаулығын сақтауға бағытталған мемлекеттік саясаттың нәтижелілігін күшейтеді.Сонымен қатар, соңғы жылдары өңір тұрғындарының МӘМС жүйесіне деген қызығушылығы артып келеді. Бұған ақпараттық-түсіндіру жұмыстарының күшеюі мен азаматтардың сақтандырылған мәртебенің артықшылықтарын түсіне бастауы әсер етуде. Мамандар тұрғындарға өз мәртебесін тұрақты түрде тексеріп, төлемдер бойынша берешек туындаған жағдайда оны дер кезінде өтеуге кеңес береді. Бұл күтпеген жағдайда қажетті медициналық көмекті толық көлемде алуға мүмкіндік береді және сақтандыру жүйесінің тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
