Түркістан облысында қатты тұрмыстық қалдықтарды басқару және қайта өңдеу саласы қарқынды дамып келеді. Соның жарқын мысалы ретінде Кентау қаласында пластик қалдықтарды өңдеп, оларды қайта шикізатқа айналдыратын өндірістік кәсіпорынның жұмысын атап өтуге болады. Бұл жоба тек экологиялық мәселелерді шешіп қана қоймай, сонымен қатар өңірдің экономикалық әлеуетін арттыруға және экспорттық мүмкіндіктерді кеңейтуге ықпал етіп отыр.
Аталған бағыттағы жұмыстар Мемлекет басшысының ірі қалаларда қалдықтарды өңдеу зауыттарын дамыту және инвестиция тарту арқылы экологиялық инфрақұрылымды күшейту жөніндегі тапсырмасына сәйкес жүзеге асырылуда. Бүгінде Түркістан облысында бұл салада жүйелі экожүйе қалыптасып келеді.
Қалдықтарды басқару жүйесі: өңірде 56-дан астам кәсіпорын жұмыс істейді
Қазіргі таңда облыс аумағында тұрмыстық қалдықтармен жұмыс істейтін бірнеше деңгейлі жүйе қалыптасқан. Нақтырақ айтқанда, 36 мекеме қоқыс жинау және тасымалдаумен айналысса, 15 кәсіпорын қалдықтарды сұрыптау жұмыстарын жүргізеді. Ал 5 кәсіпорын тікелей қайта өңдеумен айналысып, қалдықтан жаңа өнім өндіру ісін жолға қойған.
Бұл жүйе өңірде «жасыл экономика» қағидаттарын енгізуге және экологиялық жүктемені азайтуға бағытталған. Қалдықтарды қайта өңдеу үлесінің артуы табиғи ресурстарды үнемдеуге және қоршаған ортаны ластанудан қорғауға мүмкіндік береді.
Кентаудағы «Қаратау Полимер»: пластик қалдықтан экспорттық өнімге дейін
Дүниежүзілік қоршаған ортаны қорғау және Экологтар күніне орай ұйымдастырылған баспасөз туры барысында журналистер Кентау қаласындағы «Қаратау Полимер» ЖШС-нің өндірістік қызметімен танысты. Кәсіпорын 2016 жылдан бері пластик қалдықтарды өңдеу саласында табысты жұмыс істеп келеді.
Кәсіпорынның негізгі бағыты – тұрмыстық пластик қалдықтарды, әсіресе пластикалық бөтелкелерді сұрыптап, қайта өңдеу арқылы жаңа шикізат өндіру. Өндірістік процесс нәтижесінде алынған өнімдер қайта өнеркәсіпте пайдалануға жарамды материалға айналады.
Жоба жеке кәсіпкер Ұлықбек Рахымжанұлының демеушілігімен жүзеге асырылып, жалпы құны 100 млн теңгені құраған. Зауыттың жылдық өндірістік қуаттылығы 1 500 тоннаны қамтиды. Бүгінде кәсіпорында 20-дан астам жергілікті тұрғын тұрақты жұмыспен қамтылған.
Экспортқа бағытталған өндіріс және даму жоспарлары
«Қаратау Полимер» ЖШС тек ішкі нарықпен шектелмей, өндірілген өнімін Ресей Федерациясына экспорттап отыр. Бұл кәсіпорынның халықаралық нарыққа шығуға қабілетті екенін және өңірдегі қайта өңдеу саласының бәсекеге қабілеттілігін көрсетеді.
Кәсіпорын басшылығы алдағы уақытта өндіріс ауқымын кеңейтіп, жаңа цех ашу жоспарланып отырғанын мәлімдеді. Бұл өз кезегінде қосымша жұмыс орындарының ашылуына және өндірістік қуаттың артуына мүмкіндік бермек.
Қалдықтарды қайта өңдеу – өңірдің экологиялық тұрақтылығының негізі
Жалпы, мұндай өндірістердің дамуы Түркістан облысының экологиялық жағдайын жақсартуда маңызды рөл атқарады. Қалдықтарды қайта өңдеу табиғи ресурстарға түсетін жүктемені азайтып, полигондарға түсетін қоқыс көлемін қысқартуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар бұл сала жаңа жұмыс орындарын ашып, жергілікті экономиканың дамуына серпін беріп отыр. Экологиялық және экономикалық тиімділіктің қатар жүруі өңірдегі «жасыл даму» бағытының нақты жүзеге асып жатқанын көрсетеді.
Облыстық көрсеткіштер және жоспарлы даму
«Түркістан облысын дамытудың 2021–2025 жылдарға арналған жоспары» аясында қалдықтарды қайта өңдеу үлесін арттыру бойынша нақты индикаторлар бекітілген. Бұл бағытта жүйелі нәтижелер де бар.
2025 жылы облыс бойынша 87 552 тонна қатты тұрмыстық қалдық жиналып, оның 27 140 тоннасы қайта өңдеуге бағытталды. Нәтижесінде қайта өңдеу үлесі 31 пайызға жетіп, жоспар толық орындалды. Ал биыл бұл көрсеткішті 33 пайызға дейін көтеру көзделіп отыр.
Кентауда пластик қалдықтарды өңдейтін кәсіпорынның дамуы Түркістан облысында экологиялық саясат пен экономикалық тиімділіктің қатар жүзеге асып жатқанын айқын көрсетеді. Мұндай жобалар өңірдің «жасыл экономикаға» көшуін жеделдетіп қана қоймай, халықаралық нарыққа шығуға мүмкіндік беретін өндірістік әлеуетті де қалыптастырады.
Алдағы уақытта қалдықтарды қайта өңдеу саласы кеңейіп, жаңа кәсіпорындардың іске қосылуы арқылы өңірдің экологиялық тұрақтылығы мен экономикалық өсімі одан әрі нығая түспек.Сонымен қатар, пластик қалдықтарды қайта өңдеу бағытындағы мұндай кәсіпорындар халық арасында экологиялық жауапкершілік мәдениетін қалыптастыруға да ықпал етуде. Тұрғындар тұрмыстық қалдықтарды сұрыптауға бейімделіп, табиғатқа жанашырлық көзқарас біртіндеп күнделікті әдетке айналып келеді.
Болашақта бұл салада мемлекеттік қолдау мен жеке инвестициялардың ұлғаюы өңірде жаңа қайта өңдеу зауыттарының ашылуына жол ашпақ. Бұл өз кезегінде қалдықтарды кәдеге жарату үлесін арттырып, Түркістан облысын экологиялық тұрғыдан таза әрі тұрақты дамыған өңірлердің біріне айналдыруға мүмкіндік береді.
