Соңғы онжылдықта Қазақстанда туберкулез дертіне шалдығу айтарлықтай азайып келеді. Бұл үрдіс Шымкент қаласына да тікелей қатысты. Ұлттық фтизиопульмонология ғылыми орталығының мәліметінше, республика бойынша туберкулездің таралуы, өлім-жітім және балалар арасындағы сырқаттанушылық деңгейі тұрақты түрде төмендеп отыр. Ал Шымкентте бұл көрсеткіштер бойынша оң динамика ерекше байқалады.
Ел бойынша көрсеткіштер
Ұлттық фтизиопульмонология ғылыми орталығының директоры Мәлік Аденовтің айтуынша, Қазақстан 2014 жылдан бері туберкулезбен күресте айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізген:
Жалпы сырқаттанушылық 43%-ға төмендеген;
Балалар арасындағы сырқаттанушылық — 50,3%-ға;
Аурудың таралуы — 52%-ға;
Өлім-жітім — 75,6%-ға қысқарған.
Аденовтің айтуынша, бұл көрсеткіштер БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттары аясында 2025 жылға дейін жоспарланған межелер болатын. Алайда Қазақстан бұл мақсаттарға 2024 жылдың өзінде-ақ қол жеткізді.
2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында да оң үрдіс жалғасты:
Сырқаттанушылық — 13,9%-ға;
Аурудың таралуы — 16,1%-ға;
Балалар арасындағы сырқаттанушылық — 6,7%-ға;
Өлім-жітім — 20%-ға азайды.
Сонымен қатар, белсенді туберкулезбен есепте тұрғандардың саны 2024 жылы 56%-ға азайып, 8,7 мың адамды құраған. Ал 2025 жылдың алты айында бұл сан тағы 609 адамға кеміген.
Шымкенттегі жағдай: тұрақты оң өзгеріс
Шымкент қаласы да бұл бағытта елеулі нәтижелер көрсетіп отыр. Қалалық қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының мәліметінше, соңғы бес жылда туберкулезге қарсы күрестің тиімділігі артып, аурушаңдық пен өлім көрсеткіші айтарлықтай азайған.
2019 жылы қалада 100 мың тұрғынға шаққанда туберкулезге шалдығу көрсеткіші 47,2 болса,
2024 жылы бұл көрсеткіш 28,9-ға дейін төмендеген.
Балалар арасындағы туберкулезбен сырқаттанушылық 2 есе азайған,
Ал өлім-жітім көрсеткіші соңғы үш жылда 70%-ға дейін қысқарған.
Қалалық фтизиатрия қызметінің мамандары бұл жетістікке бірқатар жүйелі шаралардың арқасында қол жеткізілгенін айтады:
Тұрғындар арасында ерте скрининг және жаппай флюорографиялық тексерулер кең көлемде жүргізіледі;
Туберкулезге қарсы дәрілік препараттармен қамтамасыз ету 100% деңгейде;
Амбулаторлық емдеу мен DOTS бағдарламасы (тікелей бақыланатын емдеу стратегиясы) белсенді енгізілген;
Цифрландыру арқылы науқастарды бақылау мен есеп жүргізу сапасы артты.
Медициналық инфрақұрылым мен мамандар
Шымкенттегі туберкулезге қарсы қызметті жетілдіруде қалалық өкпе аурулары диспансері маңызды рөл атқарып келеді. Мұнда заманауи зертханалар, флюорографиялық қондырғылар, жылжымалы диагностикалық кешендер бар. Сонымен қатар:
Молекулярлы-генетикалық (ПТР) әдістер арқылы туберкулезді 2 сағат ішінде анықтау мүмкіндігі бар;
Медициналық персоналға тұрақты түрде біліктілікті арттыру курстары мен халықаралық оқыту бағдарламалары ұсынылады;
Мультидәріге төзімді туберкулезге қарсы емдеу хаттамалары енгізіліп, жаңа буын дәрілермен қамтамасыз етілуде.
Болашаққа мақсаттар
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы мен Қазақстан Үкіметі туберкулезді 2035 жылға дейін толығымен жоюды көздеп отыр. Бұл мақсатқа жету үшін:
Ауруды ерте анықтау мен алдын алу шараларын күшейту,
Қауіпті топтарға (тұрмысы төмен, созылмалы аурумен ауыратындар) профилактикалық бақылауды арттыру,
Қоғамдық ақпараттық кампаниялар мен стигматизациямен күресу жалғасады.
Шымкент қаласында бұл бағытта “Туберкулез – емделетін ауру” ұранымен түрлі әлеуметтік жобалар, мектептер мен ЖОО-ларда ақпараттық кездесулер, тегін флюорографиялық күндер ұйымдастырылып келеді.
Шымкент қаласындағы туберкулезбен күрес жұмыстары тиімді жүргізіліп жатыр. Емдеудің жаңа әдістері, халықты кең көлемде қамтитын скринингтер мен алдын алу шаралары арқасында ауруды ауыздықтау мүмкін болып отыр.
Қазіргі қол жеткізілген нәтижелер — тек медицина саласының емес, сонымен қатар тұтас қоғамның жеңісі. Ендігі мақсат – бұл оң динамиканы сақтап қалу, туберкулезді толық жою жолында жүйелі жұмысты жалғастыру.
Туберкулез – емделетін және алдын алуға болатын ауру. Ең бастысы – уақтылы тексеріліп, медициналық кеңес алудан тартынбау.
