2025 жылдың 11–15 тамызы аралығында Қазақстанда бүйрек обыры туралы хабардарлықты арттыру апталығы аясында халықты онкологиялық сақтыққа шақыру және ерте диагностика маңыздылығын жеткізуге бағытталған кешенді іс-шаралар ұйымдастырылуда. Бұл бастаманың мақсаты – қауіпті аурудың алдын алу, ерте анықтау, әрі тиімді емдеуге жағдай жасау.
Шымкенттегі ақпараттық және практикалық іс-шаралар
Аталған апталық шеңберінде Шымкент қалалық онкологиялық орталығы, қалалық көпбейінді ауруханалар мен емханаларда білім беру және профилактикалық бағыттағы іс-шаралар басталды. Қала тұрғындарына арналған тегін кеңестер, ультрадыбыстық зерттеулер, дәрігерлік қабылдаулар ұйымдастырылуда. Сонымен қатар, №1 қалалық емхана, №5 емхана, «Жүрек» орталығы сияқты мекемелерде ақпараттық бұрыштар мен брошюралар таратылып, дәрігерлер халықпен ашық әңгімелер жүргізуде.
Шымкентте өткізілетін акциялар халықтың онкологиялық сауаттылығын арттыруға бағытталған және бүйрек обыры туралы ерте ақпараттандыру арқылы қауіпті аурудың алдын алуға мүмкіндік береді.
Бүйрек обыры — сирек, бірақ қауіпті диагноз
Бүйрек обыры — онкологиялық аурулар арасында сирек кездесетін, бірақ өте агрессивті түрлердің бірі. Қазақ онкология және радиология ғылыми-зерттеу институтының (ҚазОРҒЗИ) мәліметі бойынша, 2024 жылы бұл дерттің көрсеткіші 100 мың тұрғынға шаққанда 7,6 жағдайды құрады. Бұл – бүйрек обыры онкологиялық аурулар құрылымында сегізінші орынға көтерілгенін көрсетеді.
2025 жылдың алғашқы 7 айында Қазақстан бойынша 1009 жаңа жағдай тіркеліп, диагноз алғаш рет қойылған. Бұл сандардың өзінен-ақ ауруды ерте анықтаудың маңыздылығы ерекше байқалады.
Шымкенттегі емдеу мүмкіндіктері
Шымкенттегі онкологиялық орталықтарда Кепілдендірілген тегін медициналық көмек (ТМККК) шеңберінде жыл сайын жүздеген науқас бүйрек обырына қатысты диагностика мен ем алуда. Еліміз бойынша бұл диагнозбен жылына 2000-нан астам пациент қаралып, оның ішінде 500-ден астамы хирургиялық операциядан өтсе, соның бір бөлігі Шымкенттегі заманауи жабдықталған орталықтарда емделеді.
Қиын әрі күрделі жағдайлар Қазақ онкология институтында (Алматы қаласы) емделеді. Алайда Шымкентте де ағзаны сақтау операциялары, диагностикалық УДЗ, КТ, иммуногистохимиялық зерттеулер, молекулярлық-генетикалық тестілеу секілді заманауи тәсілдер қолжетімді болып келеді.
Қауіп факторлары және алдын алу жолдары
Қазақ онкология институтының хирургі, онкоуролог Хусан Тәліпбайұлының айтуынша, бүйрек обырының басты қауіп факторлары келесідей:
-
Темекі шегу;
-
Артық салмақ (семіздік);
-
Қан қысымының жоғары болуы (гипертензия);
-
Тұқым қуалаушылық;
-
Созылмалы бүйрек аурулары.
Маман саламатты өмір салтын ұстануға, физикалық белсенділікпен айналысуға, дұрыс тамақтануға және үнемі медициналық тексерістен өтіп тұруға кеңес береді. Ал зәрде қан пайда болуы, арқа немесе бел аймағындағы ауырсыну, салмақтың күрт төмендеуі сияқты белгілер бүйрек обырының алғашқы көріністері болуы мүмкін екенін ескертеді.
Ашық есік күндері – қыркүйекте
Қоғамдағы онкологиялық қауіп туралы хабардарлықты одан әрі арттыру үшін 2025 жылдың 22–31 қыркүйегі аралығында Қазақстанның барлық өңірлерінде, соның ішінде Шымкент қаласында, онкологиялық орталықтар мен емханаларда Ашық есік күндері өтеді. Бұл күндері қала тұрғындары дәрігер-онкологтардың тегін қабылдауына, зертханалық тексерулерге және мамандар кеңесіне жүгіне алады.
Нақты даталар мен қатысатын медициналық мекемелер туралы ақпаратты Шымкент қалалық онкологиялық орталығының ресми сайтынан және әлеуметтік желідегі парақшаларынан табуға болады.
Қорытынды
Бүйрек обыры – кеш анықталса, өмірге қауіп төндіретін ауру. Алайда уақтылы анықталып, дұрыс ем жүргізілсе – болжам оң болады. Осы тұрғыда Шымкент қаласы тұрғындарын жылына кемінде бір рет профилактикалық тексерістен өтуге, өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауға шақырамыз.
Дәрігерлердің айтуынша, бүйрек обырына қарсы күресте ең күшті құрал – ерте диагностика және салауатты өмір салты.
