Қазақстанда міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру (МӘМС) жүйесін жаңарту мен кеңейту жөніндегі маңызды заңнамалық өзгерістер қолға алынуда. «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Заңға енгізілетін түзетулер елдегі денсаулық сақтау жүйесінің қаржылық тұрақтылығын нығайтуды, халыққа медициналық көмектің қолжетімділігін арттыруды мақсат етеді.
Министрлік пен үкімет деректері бойынша, осы жаңартулардың жүзеге асуы кезінде 2026 жылы қосымша 1 миллионнан астам адам МӘМС жүйесіне тартылуы күтіледі.
Заң жобасында келесі негізгі бағыттар қарастырылған:
Әлеуметтік осал топтарды қамту механизмін енгізу
Әлеуметтік осалдығы бар азаматтар үшін медициналық сақтандыру жарналарын жергілікті атқарушы органдардың төлеу тетігі ұсынылады. Бұл жүйе арқылы 2026 жылға қарай қосымша 1 миллионнан астам адамды МӘМС жүйесімен қамту көзделуде.
Әділ жарна жүйесі
Кірістің жоғарғы шегі бойынша шектеулер жойылып, МӘМС жарналары табыс мөлшеріне қарай әділетті түрде төленетін болады. Бұл өзгеріс арқылы жүйеге қосымша қаржы көздері тартылып, жүйенің орнықтылығы күшейеді.
Мемлекеттік қаржыландыруды кезең-кезеңмен арттыру
Жеңілдік санатына кіретін азаматтар үшін мемлекет жарна мөлшерлемесін ұлғайтады. Жаң заң жобасында 2030 жылға қарай мемлекеттік қаржыландыру көлемін 289 млрд теңгеге дейін жеткізу жоспараланған.
Бірыңғай медициналық қызметтер пакетін енгізу
2027 жылдан бастап ТМККК (мемлекеттің кепілдік беретіні) мен МӘМС пакеті арасындағы айырмашылық анық көзге көрінетін бірыңғай пакет қалыптастырылады. Бұл азаматтарға қандай қызметтер мемлекет тарапынан, ал қандай қызметтер сақтандыру арқылы ұсынылатыны нақты көрсетілетін болады.
Қарастырылып отырған әсерлер мен болжамдар
Заңнама қабылданған жағдайда, әлеуметтік маңызы бар ауруларға күдік туындаған кезде тегін диагностика мен консультациялық көмек көрсету кеңейтіледі.
2026 жылдан бастап МӘМС жүйесіне жалдамалы қызметкерлердің кіріс шегін 10 ЕТЖ-дан 50 ЕТЖ-ға дейін көтеру ұсынылады. Бұл өзгеріс шамамен 234 млрд теңге қосымша табыс әкеледі делінуде.
Заң жобасы бойынша МӘМС жүйесіне қатыспаған жұмыссыз азаматтармен жарналарды жергілікті бюджеттен өтеу енгізіледі.
Мүмкін қиындықтар мен назар аудару керек мәселелер
Қаржылық жүктеме: Жоғары жалақы алатын азаматтар үшін жарна шегінің көтерілуі қаржылық ауыртпалық тудыруы мүмкін.
Медициналық ұйымдардың дайындығы: Кеңейтілген қамту мен қызметтер көлемін жоғары сапамен қамтамасыз ету үшін мекемелердің техникалық және кадрлық әлеуеті жеткілікті болуы тиіс.
Халықты ақпараттандыру: Жаңа заң өзгерістері мен жүйенің мүмкіндіктері туралы түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет, себебі халық арасында ақпарат жеткіліксіз болуы мүмкін.
Қазақстан Мемлекеті денсаулық сақтау саласына жауапкершілікті арттыру мен медициналық көмекті әділ әрі кең қолжетімді ету бағытында маңызды қадамдар жасамақ. Егер заң жобалары қабылданып, жоспарланған бағыттар жүзеге асырылса, 2026 жылдан бастап 1 миллионнан астам азамат МӘМС жүйесімен қамтылып, диагностикалық және емдік көмекке теңдей қол жеткізе алады. Бұл — медициналық жүйенің жаңғыруы мен қоғам үшін маңызды әлеуметтік бағыттардың бірі.
